درسی از گذر زمان ...

مطلب ثابت

گذر زمان؛ خلاقانه در حال خلق لحظاتی نو و بدیع است ...

بیاموزیم از این آموزگار ...

حمیدرضا ضرغامی

 

 

 

مقاله شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر نوآوری مراکز پژوهشی ‏دفاعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی لینک مشاهده و دانلود *****

نویسندگان

• امیر صادقی
• حمیدرضا ضرغامی
• محمود غلامی
• علی فرهادی

استادیار، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران‏

10.22034/qjimdo.2021.229426.1302

چکیده

زمینه و هدف: در دنیای کنونی، بقا و پیشرفت سازمان‌ها به توانایی‌شان در سازگاری با شرایط متغیر و رقابتی وابسته است. نوآوری، پیش‌نیاز انعطاف‌پذیری و سازگاری با این شرایط متغیر است. با توجه به عدم کفایت پژوهش‌های نوآوری در نهاجا و اهمیت نوآوری در مراکز پژوهشی دفاعی، این پژوهش به دنبال شناسایی و رتبه‌بندی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر نوآوری مراکز پژوهشی نهاجا است.
روش‌شناسی: این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، پژوهشی اکتشافی است. ابتدا عوامل مؤثر بر نوآوری مراکز پژوهشی از پیشینه تحقیق، استخراج و سپس نظرات 14 نفر از صاحب‌نظران در راستای بومی‌سازی عوامل به روش نمونه‌گیری قضاوتی هدفمند به کمک پرسشنامه دلفی گردآوری شد. برای تحلیل اطلاعات از آزمون کندال و نرم افزار SPSS استفاده شد. در نهایت، مهم‌ترین عوامل با روش دیمتل فازی رتبه‌بندی شدند.
یافته‌ها: هوش کارکنان، استفاده درست از نیروی انسانی و تدوین استراتژی نوآوری به ترتیب به عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر نوآوری شناخته شدند.
نتیجه‌گیری: مدیران و فرماندهان باید به این نکته توجه نمایند که نوآوری در درجه اول از طریق عوامل انسانی محقق می‌شود. بر این اساس، اولویت ابعاد نرم نسبت به عوامل سخت می‌تواند موجب تحقق سریع‌تر نوآوری در سازمان گردد.

کلیدواژه‌ها

• نوآوری
• دلفی
• دیمتل فازی
• مراکز پژوهشی
• نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

مقاله ارزشیابی اثربخشی آموزش راهبردها و فنون مبتکرانه حل مسئله

ارزشیابی اثربخشی آموزش راهبردها و فنون مبتکرانه حل مسئله

مقاله 5، دوره 1، شماره 1، پاییز 1397، صفحه 97-116   اصل مقاله (890.85 K)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمیدرضا ضرغامی 1؛ ناصر عسگری2؛ حسین نامدار3؛ علی روزبهانی4

1استادیار دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

2استادیار دانشکده مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

3مدرس دانشکده مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

4مدرس دانشگاه خاتم‌الانبیا (ص)، تهران، ایران.

تاریخ دریافت: 03 آبان 1397،  تاریخ بازنگری: 11 آذر 1397،  تاریخ پذیرش: 15 دی 1397 

چکیده

زمینه و هدف: توسعه خلاقیت و نوآوری در سازمان، در شمار اولویت‌های اساسی بسیاری از سازمان‌های پیشرو به حساب می­آید. درس استراتژی‌ها و تکنیک‌های کشف و حل ابداعانه مسئله با هدف توسعه این قابلیت‌ها در دوره عالی رسته‌ای برای مدیران ارائه می‌شود. این پژوهش اثر این درس را در توسعه سه قابلیت «تفکر خلاق»، «تمایل به برنامه‌ریزی در محیط کار» و «انگیزه به‌کارگیری نوآوری در فضای کاری» در میان این مدیران ارزیابی کرده است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نگاه هدف کاربردی و از نگاه شیوه گردآوری داده‌ها توصیفی - پیمایشی است. جامعه اماری پژوهش مدیران شرکت کننده در این دوره به تعداد 155 نفر است که از میان آن‌ها 130 نفر از تمایل برای همکاری در این پژوهش برخوردار بودند و در نهایت 118 مورد پرسشنامه تکمیل شده در پیش و پس آزمون به دست آمد و تحلیل‌های توصیفی و استنباطی با کمک نرم‌افزار SPSS روی آن‌ها انجام شد.
یافته‌ها: دوره آموزشی  اجرا شده بر هر سه متغیر مورد بررسی تاثیری چشمگیر داشته است. افزون بر این، تأثیر دوره بر متغیرهای فردی مرتبط با خلاقیت، بیش از متغیرهای سازمانی بوده است. نتیجه‌گیری: برگزاری این دوره آموزشی برای مدیران می‌تواند به ارتقای تفکر خلاق و قابلیت‌های نوآوری برای حل مسائل سازمانی و بهره­مندی سازمان از مزایای حاصل از ابتکار و نوآوری یاری رساند.

کلیدواژه‌ها

استراتژیها و تکنیک‌های کشف و حل ابداعانه مسئله؛ خلاقیت؛ انگیزه نوآوری؛ تمایل به برنامه‌ریزی؛ TRIZ

 

پ ن: این مقاله به بررسی تأثیر دوره بلندمدت آموزش کشف و حل ابداعی مساله (TRIZ) در یک دوره برگزارشده برای مدیران میانی یکی از سازمانهای منتخب پرداخته است. نتایج می‌تواند برای علاقمندان به خلاقیت و نوآوری- کشف و حل ابداعی مسئله - TRIZ جذاب باشد

🎯 در باب یک استاد کم نظیر (به مناسبت روز معلم)

منبع شبکه خلاقیت و نوآوری, کانال تخصصی دکتر ضرغامی:

https://t.me/ProblemExplorer      

استادی را می شناسم که 8 سال در محضرش شاگردی کرده ام و یکی از بزرگترین افتخارات علمی ام می باشد.
قطعاً توصیف ایشان در این مختصر نمی گنجد اما قصد بر این دارم تا بسیار مختصر، ایشان را توصیف کنم باشد تا چراغ راه آنانی باشد که می خواهند بفهمند و بفهمانند حقیقت را و حقیقت جویی را!

ایشان #دکترمصطفی_جعفری هستند، کم نظیر و شاید بی نظیر، مسیر زندگی بسیاری با ایشان متفاوت شده، امروز هر از گاهی در برخی دانشگاه ها توسط دانشجویانم برخی القاب خاص (#استاد_متفاوت) را درباره خودم از دانشجویان میشنوم! و سریعاً با خودم زمزمه می کنم که اگر اینها #استاد_متفاوت_بنده را می دیدند آیا هرگز بنده را کمتر از ذره ای در برابر ایشان می دیدند.  

آری او تنها پاره ای مفاهیم علمی را منتشر نمی کرد (به ویژه در کلاس های شان) و بیش از آن تولید خِرد را  در عرصه های مختلف تزریق می کرد. آری او #بصیرت_علمی تزریق می کرد (همان #خرد)

کلاس هایش همیشه جذاب، پرهیجان، سرشار از یادگیری، سرشار از هوشمندی و عشق بود. رازش را می دانم، او #عاشق کارش بود. به تعبیر خودشان، #رزق را نه و #عشق را در دانشگاه می جُست!

دروسی را که تدریس می کرد، لمس کرده بود! گویی دانشجویانش در میدان عمل هستند، وقتی که او از مدیریت دانش می گوید، وقتی که سازماندهی و رهبری تدریس می کند،  وقتی که اصول مدیریت می گوید، در هنگام حکاکی اصول علمی بر قلب ها و وجود دانشجویان!

راستی، ایشان به مقاله بازی اعتقاد نداشت! ایشان به واقع پژوهشگر بود هر گاه که باید پژوهش می کرد!  و هر گاه که باید آموزش می داد، همه وجودش آموزش بود...
نور وجودش را به عینه در تغییر مسیر دانشجویان می دیدم و می بینم! آخر از روز روشن تر است که دانشجو بعد از کلاس ایشان، نگاهش به علم متفاوت است... نگاهش کاغذبازی نیست! نگاهش علمی است به معنای حقیقی کلمه !

رازش را می دانید #ایشان_عاشق _است؛ عاشق #پروراندن_دیگران و البته خودش دائم پرورش می یابد.

امروز شاگردانش نیز، در عرصه های خودشان، کم مانند هستند! شاگردی #پروفسور_پیمان_اخوان نیز که شاگردش بود و امروز #استادی_حقیقی در اخلاق و علم تأثیر همراهی با این استاد فرزانه را شفاف تر می کند.

ما امروز، تشنه ایم تا اساتیدی عاشق پیشه و مجرب و توانمند، تولیدمان را، صنعت مان را، دانشگاه مان را، سیستم های آموزشی، اقتصادی، اجتماعی که در انبوهی از مسائل علمی نشده به سر می برند! را با نگاه خلاق، بازآفرینی کنند! تا ماندگار شویم. تا پویایی را در صنعت ببینیم.  تا کار و کارآفرینی (نه به معنای دلالی و بی ارزشی)  معنا شود. آری معنایش #خلق_ارزش باشد. برای #اقتصادی_پویا، برای #جوانی_پرتلاش_وخلاق، برای #سیستم_هایی_هوشمند که در آنها آنچه بیش از هر چیزی می شود دید #خلق_ارزش است.
در این کشورِ سرشار از #استعداد، #مدیریت_استعداد و ضرورت #هدایت_استعدادها برای #کشف، درک، تولید راه حل و حل ماندگار #مسائل کشور و سپس باز #تلاش بهر امرار #معاش نیک باید مورد عنایت باشد.
آری با شعار نمی شود ولیکن اینها شعار نیست! شعور این مهم باید در تمام ما #جامعه_ی_دانشگاهی_ها نهادینه شود. باید خِرد و خِردورزی از طریق #نهاد_خرد (یعنی دانشگاه) در تمام سیستم های خصوصی و دولتی تزریق و حکاکی شود (به معنای واقعی #کاربست_علم)
مناسب است از نگاه، صرفاً #انتشاراتی  فاصله بگیریم و تولید علم، #تولید_علم باشد! نه برای فزونی در آمار ISI و بلکه برای #علمی_ترشدن_سیستم_های_مختلف_در_جامعه_ایرانی که بالاترین مقامات خِردمندش همیشه می دانند و گفته اند که یکی از اصلی ترین بالها برای پرواز ماندگار کشور #علم است در کنار #فرهنگ و #اقتصاد که آن هم نیازمند علم است .
آری باید #علمی_شویم، #مقاله ای اگر استخراج شد، علمی است و قطعاً ابتدا سودش برای  #جامعه_ی_ایرانی است. قطعاً ما می توانیم با جامعه ی علمی به همه نیازهای کشورمان پاسخ گوییم. کافی است خواست مسئولان نیز باشد و البته خواست آنان نیز جز رشد جامعه نیست! باید از این غفلت نکنند که اگر غفلت کنند از علم، از توسعه غافل شده اند و آنها نمی خواهند از توسعه غافل باشند. امروز #جامعه_ایرانی ظرفیت #علمی_شدن را در بالاترین حد دارد. اراده کافی است!

شبکه خلاقیت و نوآوری, [02.05.17 23:29]
پیشنهاد ساده اما بی نهایت شکوفاکننده: در گام اول برای استفاده بهینه تر از دانشگاه و ظرفیت جوانان و اساتید فرهیخته، بسیار مناسب است #هیئت_های_اندیشه_ورز (اتاق های فکر) از دانشگاهی های واقعی و غیرسیاسی با حضور  متخصصین و دانشمندان مرتبط  برای فراهم سازی  نیازمندی ها و قابلیت های بیشتر نهادها (به ویژه دولتی) در کنار مسئولان ارزشمند اجرایی مشاوره دهند. هر روز درصد معینی از وقت مسئولان با این تولیدکنندگان خرد بگذرد (این درصد باید با مطالعه تعیین شود) و ارتباط اعضا با #نهادخرد قطع نشود، قطعاً متخصصین هر کدام دانشجوی دکترا و ارشدی دارند و از آن پس، حتی برای پژوهشگران بعد از دکترا -پسادکترا- نیز مسائلی داریم که دانشمندی و عالمانه اندیشیدن بدانها هموار می کند هر آنچه از دانش و دانشگاه می خواهیم.
به راستی، ما چقدر از ظرفیت های متخصصان و دانشمندان در حوزه های تخصصی خودشان، بهره می بریم ؟!

#معلمان دانشگاه و ابتدایی و ... می توان خود را موظف دانست  برای پرورشِِ مسئولانی با باور علمی و خردورزی. می شود عالمانه زیست... برای توسعه علمی  نیاز به معلمی داریم که خود را موظف می داند پرورش دهد، خود را و دیگران را
این #پیشنهاد را خواهم پروراند...

تقدیم به #استادم و #اساتیدم در دانشگاه های کشور و به ویژه علم و صنعت


دکتر حمیدرضا ضرغامی

https://t.me/ProblemExplorer

🎯انتخاب فرزند کارآفرین یا کارمند؛

https://t.me/ProblemExplorer           

تیتر را درست دیده اید، این انتخابی است که فرزندی #کارآفرین یا #کارمند، دانشجویانی کارآفرین یا کارمند و حتی کارمندانی کارآفرین یا کارمند! پرورش دهیم.
کتابی توسط رابرت کیوساکی منتشر شده و در فارسی با عنوان نه چندان مناسب «پدر پولدار، پدر بی پول» ترجمه شده - عنوان انگلیسی کتاب: Rich Dad, Poor Dad  است- هر چند عنوان جلد در فارسی گویای دقیق عنوان انگلیسی نیست چرا که ریچ و غنی بیشتر ناشی از تفکر است تا پول ... ولی با این وجود متن داخلی کتاب، نسبتاً خوب ترجمه شده و گویای مطلب است

در یک کلام، این کتاب مخالف #تفکر_کارمندی است؛ مخالف #تفکر_آب_باریکه ... تفکری که به نظر می رسد خیلی با اعتقادات دینی ما نیز همخوان نیست (تفکر آب باریکه با استفاده حداکثری از ظرفیت انسان، اینکه و الله یرزق من یشاء بغیر حساب و ... چندان همخوان به نظر نمی آید).

مطالعه کتاب یاد شده را به مربیان، معلمان، پدر و مادرها  و ... توصیه می کنم (البته این کتاب را و سایر کتاب ها را با دید و نگرش نقادانه و بهره بردارانه بخوانیم ...  قرآن کتاب وحی شده از جانب پرورودگار و خالق هستی است و اما این کتاب از سوی بشری که تجربه و دانش متفاوتی را عرضه می کند نوشته شده و خالی از نقص نیست ...)

حداقل مزیت این کتاب برای خواننده را این می دانم که می فهمد چقدر کم از ظرفیت های خودش بهره می برد! (حداقل در جنبه های مادی)
 —------------------------------------------------—
بخش دوم (ادامه) نوشته از کانالی با نام «مجموعه مدیریت (به نقل از  از سخنرانی کامرون هارولد » البته با برخی تصحیحات عمده، اقتباس شده است.
—----------------------------------------------------
📚سیستم های آموزشی سنتی، دانش آموز را بسمت وکالت، مهندسی و ...  سوق میدهد.
📺 رسانه ها فوتبالیست شدن و هنرمند شدن را سفارش میکنند.
🏠 در منزل ایده آل مان این است که بچه ها را درس خوان و اهل مدرسه و دانشگاه و ... بار بیاوریم (البته نه برای علم و تفکر قوی و اندیشه ورز شدن بلکه برای منافع مادی و کسب ثروت بیشتر؛ مسیری ناهمخوان با مسیر علمی... در این باره مطلبی که پس از دفاع رساله دکترایم منتشر کردم را مشاهده فرمایید: چند مطلب بالاتر؛ این یک #تناقض و #نابودی فرزند، دانشجو و دانش آموز است که ایده آلی چنین داشته باشیم )

⁉️ در کجای این آموزش های سنتی و تربیت های ظاهری به بچه ها خلق ارزش و کارآفرینی را می آموزیم؟ برای خودشون کسب و کار داشته باشن؟ شرکت تاسیس کنن و صاحب کار باشن؟ تجارت کنن و تاجر بشن؟ بتوانند به گونه ای دیگر بیندیشند (چشم ها را باید شست ... )  / / / در مطالب قبلی کانال، می توانید در این خصوص مطالبی را بیابید.

❗️پاسخ: تقریبا هیچ جا...
 آموزش ها در تلاش هستند که به فرزندان و آموزش پذیران کم چاره!، بیاموزند که اهل ریسک و خلاقیت و نوآوری نباشند و کارمند باشند تا در عافیت و خوشبختی زندگی کنند.

⚡️⚡️ این گونه رفتار و آموزشهایی، آیا #اتلاف_ظرفیتهای_خدادادی_محسوب_نمی_شود؟! قطعاً چنین است: #هرکودک_یک_نابغه_است (مطالعه کتاب #مگاخلاقیت را قویاً پیشنهاد میکنم)

✅ چند راهکار ساده: چگونه فرزندان را کارآفرین تربیت کنیم؟

🔒 پول تو جیبی دادن به بچه ها عادتی است که ذاتا بچه ها را غیر مستقل و حقوق بگیر می سازد.  
🔑 راه حل مناسب به نظر میرسد این باشد که پول تو جیبی بچه ها مشروط  شود به کمکی که به خانواده میکنند و کارهای خلاقانه ای که انجام میدهند.

🔒 هر شب برای آنها قصه نخوانید!
🔑 ۴ شب شما قصه بخوانید و ۳ شب از آنها بخواهید که  برای شما قصه بگویند.
کارآفرین باید بتواند سناریو ایجاد کرده و دیگران را تحت تاثیر قرار بدهد.

🔒 بچه ها را تشویق کنید جلوی دوستانشان راجع به اسباب بازیهای شان و بازی هایی که بلد هستند سخنرانی کنند.
🔑 یاد بدهید که روی بقیه تأثیر بگذارند

🔑 اگه جایی مثلا توی رستورانی رفتید و خدمات نامناسبی گرفتید، به بچه ها یاد بدهید که خدمات نامناسب را تشخیص بدهند و بتوانند انتقاد کنند.
—----------------------------------------------------

پیام نهایی، به ویژه به مسئولان سیستم های آموزشی و پژوهشی:
در پی آموزش هایی برای #خلق_ارزش به عزیزان و سرمایه های عظیمی که در اختیار دارید باشید و مراقب باشید از این سرمایه های عظیم، #اشیاء_منجمد_کم_ظرفیت_تولید_نکنیم که قابلیتی جز مصرف نداشته باشند . . .
آنها می توانند در عرصه های گوناگون علم، فناوری، جامعه، کسب و کار، سیاست و ... تولیدکننده باشند، آری #تولیدکننده_ارزش که اساس رشد پایدار فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، علمی و . . . است، کلیدش در دست شماست!

دکتر حمیدرضا ضرغامی
پژوهشگر مطالعات علم، فناوری و نوآوری

                                                                                                                 https://t.me/ProblemExplorer         
         

بررسی تاثیر آموزش دانش TRIZ بر ارتقای خلاقیت، توانمندسازی و مهارت مدیریت کارگران خط تولید شرکت بهمن

مقاله 4، دوره 6، شماره 2، پاییز 1395، صفحه 77-102   اصل مقاله (269 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
نویسندگان
دکتر مصطفی جعفری ^1؛ دکتر محمدعلی شفیعا^1؛ مهندس نرگس رحیمی^2؛ دکتر حمیدرضا ضرغامی^3
^1عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت
^2 کارشناسی ارشد دانشگاه علم و صنعت
^3دکتری تخصصی مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت
چکیده
هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی اثر آموزش TRIZ بر خلاقیت، توانمندسازی و مهارت مدیریت، قشر کارگر بوده است. روش: پژوهش حاضر آزمایشی بوده و با انتخاب یک گروه نمونه از مجموعه کارگران شرکت بهمن دیزل و آموزش 9 ساعته دانش TRIZ، تأثیر آموزش بر مؤلفه‌های یادشده نمونه آزمایش موردبررسی قرار گرفت. نمونه پیش‌آزمون و پس‌آزمون به ترتیب شامل 46 و 44 داده بود. جهت سنجش اثر موردنظر از سه پرسش‌نامه استاندارد خلاقیت رند سیپ ، توانمندسازی اسپریتزر و مهارت مدیریت استفاده شده است. جهت بررسی تأثیر آموزش TRIZ با استفاده از نرم‌افزار اس پی اس اس از آزمون t مستقل با داده‌های نرمال و نیز آزمون من ویتنی در داده‌های غیر نرمال استفاده شد. یافته‌ها:یافته‌های پژوهش نشان داد با توجه به آنکه مقدار معناداری نتیجه شده در ارتباط با خلاقیت و مهارت مدیریت به ترتیب 0.02و 0.013 است درنتیجه فرض صفر در هر دو مؤلفه مردود و نتایج حاکی از بزرگ‌تر بودن میانگین جامعه پس‌آزمون است. همچنین این مقدار در خصوص توانمندسازی 0.917 بود که به طبع حکایت از تساوی میانگین‌های دو جامعه پیش و پس از برگزاری دوره است. نتیجه‌گیری: آموزش مجموعه تکنیک‌های TRIZ بر خلاقیت و مهارت مدیریت کارگران شرکت بهمن دیزل تأثیر مثبت می‌گذارد. و می‌توان آن را به‌عنوان راهکاری اثربخش در جهت بالابردن خلاقیت و مهارت مدیران به کار بست. در پایان پژوهش راهکارهایی در جهت فراهم کردن بستر مناسب آموزشی کارکنان ارائه می‌گردد.
کلیدواژه ها
خلاقیت؛ توانمندسازی؛ مهارت مدیریت؛ TRIZ؛ منابع انسانی

دانش مانع پرواز!!!

• اینشتین باور داشت: تخیل مهم تر از دانش است! چون با دانش (و منطق) شما از نقطه A به B می رسید. اما با تخیل از A می توان به همه چیز رسید...     

telegram.me/problemexplorer

 

یک نتیجه و راهبرد مهم برای سیستم های آموزشی

❌ صاحبنظران خلاقیت و نوآوری، بر این باور دارند که یکی از موانع و عوامل نابود کننده خلاقیت و نوآوری در افراد، «سیستم های آموزشی سنتی» هستند که تفکر افراد را محدود و در چارچوب زندانی می کنند (think inside the box) !!!

✅ در جهت مقابل تفکر در فضایی خارج از چارچوب ها (Out of box thinking) مطرح می شود که غالب سیستم های آموزشی و متاسفانه خانواده ها، در تربیت و رشد افراد (دانشجو - دانش آموز - فرزند - کارمند و ...) بدان توجه نمی کنند و تلاش دارند تا تفکر افراد را در چارچوب فرمولها، سیستمها و مدلهای سنتی زندانی کنند...

⁉️ یک سوال ساده اما مهم درباره اختراع پرواز:
کمی اندیشه کنیم که اگر برادران رایت (Wright brothers) به گفته دانشمند معتبر و شناخته شده آن زمان (Kelvin) گوش فرا می دادند و در قالب اندیشه ی او محصور می شدند که «سنگین تر بودن از هوا، پرواز را برای اشیاء فیزیکی غیرممکن می کند ‼️»، و به این منطق و دانش علمی ارزنده ‼️‼️ توجه می کردند؛ آیا آنها هرگز می توانستند، با هواپیمای طراحی شده توسط خودشان، پرواز کنند ⁉️

راهبردمان در تربیت (سیستم آموزشی - تربیت فرزند و ...)، پرواز دادن و اجازه پرواز به تخیل ها باشد ...

چرا که:

✅ انبوه تکنولوژی های جذاب امروز، تخیل و اندیشه های خنده دار و مضحک دیروز بوده اند که علمای آن روز (Scientistها) آنها را با ابزار دانش و منطق‼️، طرد می کرده اند...

✅✅✅ عامل رشد و پرواز خودمان و اطرافیان مان باشیم!

✅ این راهبرد و توصیه باید بر مغز و دل های پدر و مادرها، اساتید، معلم ها، رؤسا و مدیران سازمان ها و شرکت ها و ... حکاکی شود اگر می خواهند مسیر رشد را هموار و پایدار کنند ...

❌ اگر هم می خواهند در تعاریف مبنایی بمانند: به آنها بگویید «راحت باش ! ...»

حمیدرضا ضرغامی
پژوهشگر سیاست علم، فناوری و نوآوری
کاندیدای دکتری تخصصی مهندسی صنایع - مدیریت سیستم و بهره وری دانشگاه علم و صنعت ایران

درخواست: لطفاً انتقال دهندگان مطالب، مطلب را فوروارد فرمایند و یا با ذکر رفرنس درج فرمایند تا مخاطبان به مسیر اصلی و ریشه منابع هدایت شوند.

منبع (کانال شخصی نویسنده در تلگرام):
https://telegram.me/ProblemExplorer

بررسی رابطه بین خلاقیت و انگیزه افراد برای نوآوری در سازمان­های پژوهشی

بررسی رابطه بین خلاقیت و انگیزه افراد برای نوآوری در سازمان­‌های پژوهشی:

مطالعه موردی در پژوهشکده پردازش هوشمند علائم

مهندس حميدرضا ضرغامي، دكتر مصطفي جعفري و دكتر پيمان اخوان

منبع: فصلنامه علمي-پژوهشي ابتكار و خلاقيت در علوم

چکيده
زمینه: در زمان حاضر که مدیران و رهبران سازمان‌های پژوهشی با موقعيت جدید و تغییرات فزاینده‌ای در امور مواجه هستند، تنها سازمان‌هایی به توفیق دست خواهند یافت که بتوانند با بهره گیری از انگیزه کارکنانشان، به مواجهه سریع و خلاقانه با شرایط جدید بپردازند.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی ارتباط بین میزان خلاقیت و انگیزه افراد برای به کار گیری نوآوری در محیط­ کاری در سازمان­های پژوهشی با انجام مطالعه موردی در پژوهشکده پردازش هوشمند علائم انجام شده است. بدین منظور پس از بررسی ادبیات موضوع و تنظیم فرضیات پژوهش، از دو پرسشنامه استاندارد «خلاقیت رندسیپ» و «انگیزه به کار گیری نوآوری و ابتکار در شغل» به منظور انجام تحقیق استفاده شد.

روش: روش انجام این تحقیق توصیفی- همبستگی می­باشد و در انتخاب نمونه نیز با بهره­گیری از جدول مورگان از روش تصادفی ساده استفاده شده است. پرسشنامه­های مربوطه با استفاده از نرم­افزار اِس پي اِس اِس و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند.

یافته ­ها: نتایج پژوهش نشان می­دهد که ارتباط معنادار قوی و مثبتی بین میزان خلاقیت و انگیزه به کارگیری نوآوری در افراد وجود دارد. هم­چنین ارتباط این دو عامل با ویژگی­های فردی، میزان مشارکت در پروژه­­های نوآورانه و تعداد جلسات شرکت در کارگاه آموزشی تفکر خلاق برگزار شده در پژوهشکده سنجیده شده است.

نتیجه­ گیری: در پایان با استفاده از نتایج تحقیق، راهکارهایی برای ارتقای توانمندی خلاقیت پژوهشگران، ارتقای انگیزه آن‌ها برای استفاده از نوآوری در محیط کاری و بهبود روند نوآوری در پژوهشکده­ جامعه­ هدف و سایر مراکز مشابه ارائه شده است.

 کلیدواژه: خلاقیت، نوآوری، انگیزه به کارگیری نوآوری، ابتکار در شغل، پژوهشکده پردازش هوشمند علائم.

لينك دانلود اصل مقاله

---

توسعه توانمندی حل ابداعانه مسائل و سرعت بخشی به تحقیق و توسعه اثربخش با بکارگیری TRIZ

توسعه توانمندی حل ابداعانه مسائل و سرعت بخشی به تحقیق و توسعه اثربخش با بکارگیری TRIZ

نویسندگان: دکتر مصطفی جعفری، مهندس حمیدرضا ضرغامی

منبع: فصلنامه رشد فناوری، شماره 29، سال: هشتم زمستان 1390.

چکیده:

در شرايط حاضر و با توجه به روند سريع تغييرات فناوري؛ مراكز تحقيق و توسعه تلاش مستمر خود را براي جستجو و كشف روشها و ابزارهايي جديد به منظور هدايت فعاليتهاي تحقيقاتي پژوهشگران جهت توليد راهكارهاي ابداعانه براي مسائل فرارروي افزايش دادهاند. TRIZ يكي از تكنيكهاي حل ابداعانه مسئله است كه توسط گنريش آلتشولر روسي با هدف بهبود و سرعتبخشي به فرايند حل نوآورانه مسائل و كمك به مخترعان پايهگذاري شده است. اين تكنيك داراي ابزارهاي بسيار توانمندي بمنظور تعريف و شناسايي صحيح مسئله و حل آن به شيوههاي ابداعي و خلاقانه ميباشد. حل ابداعانه مسئله از طريق TRIZ، بصورت يك فرايند چهار مرحلهاي گام به گام شامل «تعريف مسئله»، «انتخاب ابزار»، «توليد راه حل» و «ارزيابي راه حلها» ميباشد كه در هر يك از اين مراحل از ابزارهاي مخصوصي استفاده ميشود. در اين مقاله ضمن معرفي اجمالي TRIZ و ابزارهاي آن، به بيان خلاصهاي از نحوه كاركرد و قابليتهاي آنها در توسعه توانمندي خلاقيت و نوآوري و حل مسئله در افراد و سازمانها پرداخته شده است. عامل اصلي تمايز TRIZ با ساير تكنيكها و روشهاي سنتي خلاقيت، جامعيت و رويكرد متفاوت آن در نحوه مواجهه با مسئله و عدم پذيرش سعي و خطا در حل ابداعانه مسائل و مسير خلاقيت و نوآوري و ارائه فرايندي نظاممند بدين منظور ميباشد. درك صحيح TRIZ مزاياي قابل توجهي را براي افراد و سازمانها بخصوص در فرايندهاي تحقيق و توسعه و حل مسائل مربوطه در پي خواهد داشت كه به تعدادي از آنها در اين مقاله اشاره شده است.

واژه‌هاي كليدي: TRIZ[1]، تئوری حل ابداعی مسئله، نوآوری نظام­یافته[2]، خلاقیت و نوآوری[3] ، اختراع[4].

جهت دانلود اصل مقاله و نشریه مذکور کلیک نمایید.

---

[1] . Teoriya Resheniya Izobreatatelskikh Zadatch (معادل روسی)

[2] . systematic innovation

[3] .creativity & innovation

[4] . Invention

Exploring the Application of 40 inventive principles by inventors in Research Center of intelligent

Exploring the Application of 40 inventive principles by inventors in Research Center of intelligent and signal processing

Dr. Mostafa Jafari

Assistant professor of industrial engineering department

 Iran University of science and technology

Engineer Hamid Reza Zarghami

M Sc. of industrial engineering

Iran University of science and technology

Zarghami at ind.iust.ac.ir

Presented in 2nd international conference on Problem Solving Strategies & Techniques

این مقاله که در دومین کنفرانس بین المللی استراتژی ها و تکنیک های کشف و حل مسئله در مورخه 3 اسفند 1390 ارائه شده است، در بردارنده 2 مورد از فرضیات رساله کارشناسی ارشد اینجانب به راهنمایی استاد گرانقدر آقای دکتر مصطفی جعفری در دانشگاه علم و صنعت ایران می باشد. علاقمندان می توانند جهت دریافت متن کامل مقاله  از طریق دبیرخانه همایش پی گیری فرمایند. یا با مکاتبه با بنده ...

Abstract

In this paper, we explore the efficacy of 40 inventive principles of TRIZ for developing innovative products and successfully inventions by inventors of a successful Iranian research center that has not information of TRIZ knowledge. A questionnaire based on 40 inventive principles of TRIZ was developed. Finally, a data analysis including descriptive statistics and regression analysis was designed by using SPSS software. The results showed that about 71% of the researchers have employed TRIZ above the average. It is necessary to note that these studied researchers used TRIZ principles unintentionally. Also Regression analysis has shown unintentionally using from 40 inventive principles hasn’t relationship with experience of researchers and most experience of researchers didn’t led to most using of these principles. Therefore if this research center and similar institutes want to make full use of their Researchers’ innovative capabilities, they can facilitate innovation through offering courses on TRIZ, the principles of TRIZ and its other tools to them. Our results verify effectiveness of Altshuller's original work for receiving TRIZ and summarizing innovative patents, too.

Keywords:

Forty inventive principles, TRIZ, Researchers, using without knowing TRIZ.

چکیده پایان نامه تریز (TRIZ)

دانشکده مهندسی صنایع

عنوان : بررسی میزان کاربرد اصول ابداعی TRIZ در تسریع روند نوآوری و بهبود عملکرد سازمانهای پژوهشی: به همراه مطالعه موردی 

پايان‌نامه براي دريافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته مهندسي صنایع گرايش مدیریت سیستم و بهره وری

نگارنده (پژوهشگر): حمیدرضا ضرغامی

استاد راهنما: دکتر مصطفی جعفری

استاد مشاور: دکتر پیمان اخوان

زمان دفاع: 18 مهرماه 1390

چکيده:

نوآوری نظام یافته (TRIZ) یکی از تکنیک های حل ابداعی مسئله است که توسط گنریش آلتشولر روسی با هدف بهبود و سرعت بخشی به کار نوآوران پایه گذاری شده است. یکی از ابزارهای نوآوری نظام یافته چهل اصل ابداعی آن است که از تجزیه وتحلیل هزاران سند ثبت اختراع توسط آلتشولر به دست آمده است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی میزان استفاده آگاهانه و ناخودآگاه پژوهشگران و نوآوران از اصول چهل گانه TRIZ در محصولات نوآورانه ساخته شده توسط آنان در گذشته است. بدین منظور پس از بررسی ادبیات موضوع، با استفاده از مراجع موجود پرسشنامه ای به منظور سنجش میزان استفاده پژوهشگران پژوهشکده پردازش هوشمند علائم از اصول ابداعی TRIZ طراحی شد. روش پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی می باشد و در قسمت هایی از پژوهش از روش آزمایشی و همبستگی نیز استفاده شده است، در انتخاب نمونه نیز از روش تصادفی ساده استفاده شده است. پرسشنامه ها بوسیله نرم افزار SPSS و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بیشتر پژوهشگران به طور ناخودآگاه از اصول چهل گانه TRIZ در انجام پروژه های نوآورانه استفاده کرده اند. همچنین نتایج نشان می دهند که TRIZ در خلاصه سازی و جمع بندی نتایج نوآوری های گذشته و تسریع در روند نوآوری پژوهشگران قابلیت بالایی دارد. با برگزاری یک کارگاه آموزشی نیز در این پژوهشکده و با تکمیل پرسشنامه استاندارد خلاقیت رندسیپ در قبل و بعد از دوره آموزشی مشخص شد که آشنایی با TRIZ در تقویت روحیه خلاقیت پژوهشگران مرکز مورد مطالعه نیز تأثیر جالب توجهی داشته است. در پایان بر اساس نتایج پژوهش، راهکارهایی مبتنی بر TRIZ، برای تسریع روند نوآوری در پژوهشکده مورد بررسی و سایر مراکز مشابه ارائه شده است.

واژه‌هاي كليدي: خلاقیت و نوآوری، نوآوری نظام یافته، TRIZ، اصول ابداعی TRIZ، پژوهشگران، پژوهشکده پردازش هوشمند علائم.

*** مشاهده چکیده انگلیسی (Abstract)

---

مطلب مرتبط:
*** تقدیم پایان نامه ای در زمینه TRIZ به جامعه علمی کشور توسط دانشگاه علم و صنعت

بین دو راه حل؛ به سومین بیندیش ...

حکایتی حکمت آموز:

به هنگام بازديد از يک بيمارستان روانى، از روان‌ پزشک پرسيدم :

شما چطور مي‌فهميد که يک بيمار روانى به بسترى شدن در بيمارستان نياز دارد يا نه؟روان‌پزشک گفت : ما وان حمام را پر از آب مي‌کنيم و يک قاشق چايخورى، يک فنجان و يک سطل جلوى بيمار مي‌گذاريم و از او مي‌خواهيم که وان را خالى کند!!!

من گفتم: آهان! فهميدم. آدم عادى بايد سطل را بردارد چون بزرگ‌ تر است!

روان‌پزشک گفت: نه! آدم عادى درپوش زير آب وان را بر مي‌دارد... شما مي‌خواهيد تختتان کنار پنجره باشد؟!!

---

* راه حل هميشه در گزينه هاي پيشنهادي نيست!!!

** در حل مشکل و در هنگام تصميم گيري هدفمان يادمان نرود. در حکايت فوق هدف خالي کردن آب وان است نه استفاده از ابزار پيشنهادي !!!

*** همه راه حل ها هميشه در تير رس نگاه نيست...

در تریز (TRIZ) ابزارهایی وجود دارد که برای مسائل سطوح مختلف از ساده، پیچیده و فرا پیچیده نوع نگاه صحیح و فرصت تعریف صحیح مسئله به شیوه ای ابداعی فراهم می شود و پس از آن با استفاده از ابزارهای تولید راه حل ؛ از پتانسیل موجود در نهاد انسان خلاق برای تولید راه حل ابداعی بهره گیری می شود.

ویلیام جیمز: مغز ما یک دینام هزار ولتی است که متاسفانه اکثرمان بیش از یک لامپ از آن استفاده نمی کنیم. .

برگزاری دومین کنفرانس آموزش مهندسی (با نگرش به آینده)

خوشبختانه چنان که شاهد بودم، دومین کنفرانس آموزش مهندسی با نگرش به آینده با کیفیت خوبی برگزار شد و امیدوارم نتایج یافته ها و نقطه نظرات متخصصین شرکت کننده ( که اغلب از اساتید، مهندسان، صاحب نظران و متخصصین این حوزه بودند) در تصمیم گیری های طراحان و تصمیم گیران نظام آموزش مهندسی در کشور عزیزمان مورد استفاده قرار گیرد تا بدین وسیله بهبودی فزاینده و متناسب با چشم انداز 1404 در نظام مهندسی در کشور عزیزمان از طریق آموزش مهندسی به صورت اثربخش حاصل گردد.

خبرگزاری فارس1  + خبرگزاری فارس 2 + خبرگزاری فارس 3+  خبرگزاری جمهوری اسلامی + خبرگزاری دانشجو 

امیدوارم نتایــــــــــــــــج مورد استفاده باشد چرا که هدف از همایش فقط همایش نیست¹ و باید در همایش با بیانات تحقیقی و دانش محورانه جرقه های پیشرفت با شتاب بیشتر زده شود و با بررسی کارشناسانه و پیگیری مستمر بعد از آن؛ این جرقه ها به شعله ای فروزنده و روشنی بخش در مسیر اعتلای کشور تبدیل شود.

به نظر می رسد آنچنان که می شود، نتایج کنفرانس ها را به کار نمی بندیم ...

هر بهتری بهتری را می طلبد و هر چقدر هم خوب عمل کنیم جای بهبود همیشه وجود دارد.

برای بهبود هیچ حد پایانی را نمی توان تصور کرد  ...

---

1- نظر شخصی خودم این است که: حاضر نیستم حتی در قبال دریافت مزایای متعددی برای سخنرانی و ارائه مقاله در یک کنفرانس بلااستفاده برای خودم، حاضرین و یا جامعه شرکت نمایم و آن را جز بطالت نمی بینم ...
در این کنفرانس با افراد توانمندی هم چون دکتر جبه دار (رئیس انجمن آموزش مهندسی ایران)، دکتر سهراب پور (قائم مقام بنیاد ملی نخبگان)، دکتر بازرگان (استاد دانشگاه تهران)، تعدادی از اعضای فرهنگستان علوم، اعضای موسسه نوپای ارزیابی آموزش مهندسی ایران و ... دیدار کردم که ارزشمند بود و انشاءالله تداوم خواهد داشت.

...

ناگفته ها بسیارند!

توسعه توانمندی های دانش آموختگان رشته های فنی و مهندسی با بکارگیری تئوری حل ابداعی مسئله (TRIZ)

نویسندگان : دکتر مصطفی جعفری؛ دکتر پیمان اخوان؛ مهندس حمیدرضا ضرغامی

مقاله ای مبتنی بر یافته های مجموعه تحقیقات رساله کارشناسی ارشد اینجانب به راهنمایی و مشاور دکتر جعفری و دکتر اخوان؛  با عنوان یاد شده در روز چهارشنبه تاریخ 11 آبانماه 1390 ساعت 9 صبح  در دومین کنفرانس «آموزش مهندسی با نگرش به آینده» بصورت سخنرانی توسط اینجانب در محل کنفرانس (دانشگاه صنعتی اصفهان) ارائه خواهد شد.

در این سخنرانی؛ بر اساس نتایج بدست آمده از تحقیقات انجام شده توسط نگارندگان در یک مرکز نوآور مهندسی در کشور؛ پیشنهادهایی جدید به وزارت علوم و تصمیم گیرندگان و طراحان سیستم های آموزش مهندسی در کشور؛ ارائه می شود ...

پایان نامه کارشناسی ارشد در زمینه دانش TRIZ

در تاریخ 18 مهرماه 1390 جلسه دفاع از رساله کارشناسی ارشد با موضوع زیر در سالن همایش شهید شهبازی، دانشکده مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد ...

دانشکده مهندسی صنایع

عنوان رساله: بررسی میزان کاربرد اصول ابداعی TRIZ در تسریع روند نوآوری و بهبود عملکرد سازمانهای پژوهشی: به همراه مطالعه موردی

پژوهشگر: حمیدرضا ضرغامی

استاد راهنما: آقای دکتر مصطفی جعفری

استاد مشاور: آقای دکتر پیمان اخوان

 

ویژگی حائز اهمیت:

این پژوهش علاوه بر اینکه اولین سنجش ثبت شده علمی و عملی کاربرد TRIZ در کشور است، در شیوه اجرا و نوع کار و اصل انجام کار؛ در قسمت اعظم آن منحصر بفرد و بدیع بوده و  برای اولین بار در دنیا به انجام رسیده است.¹ در قسمتی از کار برای رفع برخی محدودیت های مسیر خود  این تحقیق نیز از برخی ابزارهای TRIZ بهره گیری شد.

این تحقیق توسط تعدادی از مشهورترین متخصصین این حوزه در دنیا ( الن دامب؛ دارل من² و ...) جالب توجه، جذاب و منحصر بفرد عنوان شده است. 

---

1. چکیده پایان نامه روی وب سایت قرار خواهد گرفت. ضمناً یکی از مقالات مستخرج از تز که دربردارنده قسمتی از کار می باشد و در فصلنامه توسعه کارآفرینی دانشگاه تهران به چاپ رسیده است از طریق لینک (***)  قابل دانلود است. تعدادی مقاله دیگر مستخرج از این تحقیق در مجامع علمی و مجلات داخلی و بین المللی دیگر نیز ارائه شده است.

2. نظرات الن دامب و دارل من  و سایر توضیحات لازم در ادامه مطلب موجود است.

 

ادامه مطلب

Abstract of my Thesis

Exploring the Application of Inventive Principles of TRIZ in Research Organizations: A Case Study

A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirement for the Degree of Master of Science in School of Industrial Engineering

By:

Hamid Reza Zarghami

 Supervisor:

Dr. Mostafa Jafari

Advisor:

Dr. Peyman Akhavan

Abstract:

Systematic innovation (TRIZ) is a creative problem-solving technique that has been first introduced by Genrich Altshuller. TRIZ has been developed to aid inventors to accelerate innovations. Forty inventive principles have been summarized by analyzing thousands of patents by Altshuller.

The Main goal of this research is to evaluate the rate of application of "forty inventive principles" by inventors in RCISP. For this purpose, based on the forty inventive principles a questionnaire was generated based on the literature review. The research method was a descriptive-survey type and sample was chosen through statistical Formula. The collected data was analyzed through descriptive statistics and survey statistics by Using SPSS software. The results showed that about 71% of the researchers have employed TRIZ above the average. These studied researchers used TRIZ principles unintentionally. This result confirms the efficacy of the inventive principles of TRIZ in innovative works. Also a Randsyp questionnaire was used for evaluating efficacy of TRIZ workshop in two times: after and before workshop. The Results of this segment showed the efficacy of TRIZ training on developing Researchers’ creativity capabilities. At the end of this research, we have presented some suggestions for accelerating innovation in RCISP and similar institutes based on our surveys.

 Keywords: Creativity & Innovation, Systematic Innovation, TRIZ, Inventive Principles, Researchers, Research Center of Intelligent Signal Processing (RCISP).

*** see Persian abstract

تفکر؛ ساده ای دشوار!!!

فکر کردن، دشوارترین، فنی ترین، پیچیده ترین و سودآورترین کار ساده و بدون هزینه دنیاست!!! پس باید بیاموزِیم روند اثربخش تر فکر کردن را...

بیاموزیم و بدانیم که موفقترین انسانها در ابعاد مادی و معنوی کسانی بوده اند؛ هستند و خواهند بود که می دانند و آموخته اند که چگونه و به چه فکر کنند!!!...

می توان درباره این مقوله مطلبهای فراوانی بیان کرد و نوشت چرا که بهترین متدولوژی ای که انسان را بهترین هدایت گر است متدولوژی ای است که سبک صحیح تفکر را به او بیاموزد و قدرت استفاده از تفکر او را افزایش دهد...

حمید رضا ضرغامی

---

حضرت علی (ع) در این باره یک سخن گرانبها دارند که بسیار قابل تأمل است :

مراقب افکارت باش که گفتارت می‌شود، مراقب گفتارت باش که رفتارت می‌شود، مراقب رفتارت باش که عادتت می‌شود، مراقب عادتت باش که شخصیتت می‌شود، مراقب شخصیتت باش که سرنوشتت می‌شود.

دومین کنفرانس بین المللی استراتژی ها و تکنیک های کشف و حل مسئله

دومین کنفرانس بین المللی استراتژی ها و  تکنیک های کشف و حل مسئله؛ در روزهای 3و 4 اسفندماه 1390 در مجتمع فرهنگی آموزشی راهبران پتروشیمی برگزار خواهد شد. ضمن آرزوی توفیق برای دست اندرکاران این کنفرانس ارزشمند و آرزوی علو درجات برای مرحوم پروفسور محمدحسین سلیمی نمین (بنیانگذار این کنفرانس)، به اطلاع می رساند مقاله ای با عنوان:

Exploring the Application of 40 inventive principles by inventors in Research Center of intelligent and signal processing

توسط اینجانب بصورت سخنرانی بین ساعت 13 تا 15 روز اول کنفرانس در پانل کشف و حل مساله های نوآوری  ارائه خواهد شد.

قسمت اعظم نتایج این مقاله مبتنی بر یافته های رساله کارشناسی ارشد اینجانب است که به راهنمایی دکتر مصطفی جعفری و مشاوره دکتر پیمان اخوان در دانشگاه علم و صنعت ایران به انجام رسیده است.

با امید آنکه بیان نتایج و یافته ها  بتواند گامی مؤثر جهت ارتقای روند نوآوری در عرصه های مختلف صنعتی، سازمانی، مدیریتی، پژوهشی و فنی و مهندسی با همت تصمیم گیران و مسئولین زحمتکش و دلسوز این عرصه ها در پی داشته باشد ...

 

 

بروشور دومین کنفرانس استراتژی‌ها و تکنیک‌های کشف و حل مساله

شرایط ثبت‌نام برای اعضای اساتید و دانشجویان، کارشناسان مراکز علمی تحقیقاتی، مدیران و معلمان مدارس

گزارش نخستین کنفرانس استراتژی‌ها و تکنیک‌های کشف و حل مساله

برای اطلاع از برنامه کامل کنفرانس می‌توانید از طریق وب سایت www.psst.iiits.org و یا شماره تماس [phone] اقدام فرمایید.

 دانلود بروشور دومین کنفرانس استراتژی ها و تکنیک های حل مساله – ۳ و ۴ اسفند ماه ۹۰

---

بررسی کاربرد اصول ابداعی TRIZ در تسریع روند نوآوری در سازمان های پژوهشی و دانش محور

بررسی کاربرد اصول ابداعی TRIZ در تسریع روند نوآوری در سازمانهای پژوهشی و دانش محور( مطالعه موردی : پژوهشکده پردازش هوشمند علائم)

نویسندگان: دکتر پیمان اخوان، دکتر مصطفی جعفری، حمیدرضا ضرغامی^_* و ناصر عسگری

*. نویسنده مسئول

چاپ شده در: یازدهمین فصلنامه علمی-پژوهشی توسعه کارآفرینی دانشگاه تهران

چکیده:

نوآوری نظام یافته (TRIZ) یکی از تکنیکهای حل ابداعی مسئله است که توسط گنریش آلتشولر روسی با هدف بهبود و سرعت بخشی به کار نوآوران پایه گذاری شده است. یکی از ابزارهای نوآوری نظام یافته چهل اصل ابداعی آن است که از تجزیه و تحلیل هزاران سند ثبت اختراع توسط آلتشولر بدست آمده است. هدف پژوهش حاضر بررسی میزان کاربرد آگاهانه و ناخودآگاه پژوهشگران و نوآوران از اصول چهل گانه TRIZ است. بدین منظور پس از بررسی ادبیات موضوع، با استفاده از مراجع موجود پرسشنامه ای به منظور سنجش میزان استفاده پژوهشگران پژوهشکده پردازش هوشمند علائم از اصول ابداعی TRIZ طراحی شد. روش پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی می باشد و در انتخاب نمونه نیز از روش تصادفی صادفی استفاده شده است. پرسشنامه ها بوسیله نرم افزار SPSS و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بیشتر پژوهشگران به طور ناخودآگاه از اصول چهل گانه TRIZ در انجام پروژه¬های نوآورانه استفاده کرده اند. همچنین نتایج نشان می دهند که TRIZ در خلاصه سازی و جمع بندی نتایج نوآوری¬های گذشته و تسریع در روند نوآوری پژوهشگران قابلیت بالایی دارد. در پایان بر اساس نتایج پژوهش، راهکارهایی مبتنی بر TRIZ، برای تسریع روند نوآوری در پژوهشکده جامعه هدف و سایر مراکز مشابه ارائه شده است.

واژگان کلیدی:
نوآوری نظام یافته، اصول ابداعی TRIZ، اصول چهل گانه TRIZ، پژوهشگران.

دانلود اصل مقاله : کلیک

چاپ اولین سنجش ثبت شده علمی- پژوهشی کاربرد TRIZ در ایران؛ فصلنامه توسعه کارآفرینی دانشگاه تهران

اولین مقاله علمی-پژوهشی کشور در زمینه سنجش کاربرد اصول ابداعی TRIZ در سرعت بخشی به نوآوری،  با عنوان « بررسی کاربرد اصول ابداعی TRIZ در تسریع روند نوآوری در سازمان های پژوهشی و دانش محور( مطالعه موردی: پژوهشکده پردازش هوشمندعلائم)» بعنوان قسمتی از کار پایان نامه کارشناسی ارشد اینجانب به راهنمایی دکتر مصطفی جعفری و مشاوره دکتر پیمان اخوان در شماره یازدهم فصلنامه علمی- پژوهشی توسعه کارآفرینی دانشگاه تهران ( بهار 1390) به چاپ رسید.

در این مقاله استفاده از اصول ابداعی TRIZ در بین افرادی نوآور به صورت ناخودآگاه و با رویکردی غیر مستقیم  و نوآورانه مورد بررسی قرار گرفته است.
علاقمندان به دریافت نتایج پژوهش مذکور می توانند با مراجعه به آدرس وبسایت فصلنامه علمي پژوهشي توسعه كارآفريني نسبت به چگونگی دریافت فصلنامه کسب اطلاع نمایند.
نتایج این تحقیق می تواند به جهت دهی مدیران، کارشناسان، پژوهشگران سازمانهای تحقیقاتی و محققین حوزه نوآوری  کمک نماید.
چکیده این مقاله از طریق این وبلاگ قابل مشاهده خواهد بود.

به بهانه روز ملی بهره وری

اعتقادی را مورد تأکید قرار دادن به بهانه روز بهره وری و بهینه سازی مصرف، خالی از لطف نیست.

بر خلاف نگرش مرسوم، بهره وری و روشهای بهبود آن فقط محدود به صنایع نیست و بلکه در تمام سطوح از سطح زندگی فردی تا سطح کار و زندگی اجتماعی و کلیه سطوح قابل تصور در حیات بشری قابل طرح و استفاده است. بهره وری یعنی بهینه کردن استفاده از منابع بر این اساس می توان اذعان کرد و تأکید داشت که « در هر مرحله ای از بهبود که باشیم باز هم شرایط برای بهبود بهره وری وجود دارد» چرا که:

بهبود هیچ انتهایی ندارد و هر بهتری، بهتری را طلب می کند^***...

در  این میان نقش خلاقیت و نوآوری و تکنیکهای حل مسأله قابل توجه و حیاتی است. شاید بتوان گفت که اصلی ترین هنر انسانهای بزرگ توانایی حل مسأله است، بر این اساس بر خلاف دید اکثریت، نباید از مسائل و مشکلات ترسید و دوری کرد و باید پیوسته بدنبال مسأله ای برای حل شدن بود و تا زنده ایم پیدا کنیم شکاف هایی که وجود  دارند که بایستی پر شوند¹، در این راه دقت کنیم که مسأله مان برای حل شدن اولاً ارزش صرف عمر داشته باشد و حتماً ارزش افزوده ای ایجاد کند و ثانیاً «مسأله را ابتدا درست تعریف کنیم » و بعد با قدرت و با راهکارهایی علمی و ابداعانه به حل آن بپردازیم. چرا که اگر مسأله به درستی تعریف نشود، در بهترین حالت و درصورت حل صحیح و مبتنی بر تلاش علمی به « پاسخی درست و عالمانه» برای « مسأله ای اشتباه» خواهیم رسید^2و3 .

_{***. حتی اگر در بین افراد و رقبا و ... موجود در هر عرصه ای، بهترین هم باشیم، باز هم می توان ( از خود) بهتر بود.}

_{1- مسأله و مشکل را هر گونه شکاف (gap) بین وضع موجود و مطلوب تعریف می کنند.}

_{2- غالباً با عجله و شتاب بی مورد در مرحله تعریف مسأله و ورود به مرحله حل آن، قبل از تعریف صحیح این اتفاق مرسوم است.} 

_{3- TRIZ و مهندسی ارزش دو متدولوژی و تکنیک مفید در این عرصه هستند.}

---

... کاریکاتوری مرتبط  به نقل از: راهکار مدیریت

برای رفع ابهام از چهره دانش TRIZ

دیده می شود برخی تصور بر این دارند که تریز TRIZ عبارتست از 40 اصل ابداعانه ... و حتی برخی از افراد این را ترویج هم می دهند ...

برای زدودن این دید اشتباه و غیرعالمانه از چهره دانش TRIZ لازمست با تأکید فراوان تصریح شود که:

40 اصل ابداعانه تریز بعنوان ابزاری برای رفع تضادهای تکنیکی در TRIZ، تنها یکی از ابزارهای مرحله تولید راه حل در TRIZ است و همه TRIZ نیست ... پس با تأکیدی توأم با تأسف به ساده انگاری به این مقوله علمی باید عرض شود که:

40 اصل، ساده ترین، قابل فهم ترین و ابتدایی ترین ابزار TRIZ است و TRIZ نیست ...

خلاقیت و نوآوری رمز دستیابی به استراتژی های رقابتی اثربخش در هزاره سوم

خلاقیت و نوآوری رمز دستیابی به استراتژیهای رقابتی اثربخش در هزاره سوم: ارائه مدل مفهومی تعدیل یافته استراتژیهای رقابتی پورتر بر مبنای نوآوری
مولفین: دکتر محمد مهدوی مزده¹ و حمیدرضا ضرغامی²

¹  استادیار دانشکده مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران

[e-mail]

² دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران

[e-mail]

09197835273

ارائه شده در پنجمین کنفرانس بین المللی مدیریت استراتژیک و عملکرد

Abstract

Competitive strategies or business strategies specify the way of competing against competitors, frameworks, method of competing and required perspective for organizations. Porter’s generic competitive strategies– described in the literature review – is among the most famous competitive strategies. Using from planning elite’s viewpoint and previous researches, this paper presents a conceptual modified model of Porter’s generic strategies that is an innovative and appropriate model for third millennium organizations. Finally this paper presents a series of ways for promoting creativity and innovation in these organizations.

Key words

Porter’s generic competitive strategies, Creativity, Innovation, 3rd Millennium Organizations, Competitive Advantage.

 

چکیده: استراتژی های رقابتی یا استراتژی کسب و کار سازمان چگونگی رقابت و برتری در برابر رقبا، چهارچوب ها و الگوی رقابت و جایگاه و چشم انداز لازم را برای سازمان تعیین می نمایند. از مهم ترین استراتژیهای رقابتی که در ادبیات موضوع عنوان شده اند می توان به استراتژیهای سه گانه رقابتی پورتر اشاره کرد. در این مقاله با بکارگیری نظرات خبرگان حوزه برنامه ریزی و پژوهشهای انجام شده در عصر حاضر با بیان اهمیت خلاقیت و نوآوری در استراتژیهای رقابتی؛ به ارائه مدل مفهومی تعدیل یافته استراتژیهای رقابتی پورتر پرداخته شده و راهکارهایی جهت افزایش خلاقیت و نوآوری ارائه شده است.
کلمات کلیدی: استراتژیهای رقابتی پورتر ، خلاقیت، نوآوری ، سازمانهای هزاره سوم، مزیت رقابتی

لینک مربوط به مقاله در سیویلیکا

خلاقیت و نوآوری به عنوان ملزومات اساسی در مدیریت کیفیت جامع

خلاقیت و نوآوری به عنوان ملزومات اساسی در مدیریت کیفیت جامع

  نویسنده: حمیدرضا ضرغامی

منتشر شده: در سایت مدیر ( جهت دریافت اصل مقاله از سایت مربوطه، کلیک نمایید).

چکیده :

بسیار بدیهی است که در هزاره سوم؛ دیگر مهندس بودن کافی نیست. چون بیشتر دروس مهندسی بصورت نرم افزار در بازار یافت می شود. تنها فعالیتی که هنوز برای اندیشه مهندسان ارزش افزوده ایجاد کرده و قابل مکانیزه شدن نیست خلاقیت است. علاوه آنچه اکثر اندیشمندان حوزه کیفیت بر آن اجماع نظر دارند اینست که کیفیت ارتباط بسیار تنگاتنگی با بحث «رضایت مشتری» داشته و این غیر قابل انکار است. این اهمیت در حد بسیار بالایی مورد تأکید و تأیید بوده تا آنجا که دمینگ که او را پدر کیفیت لقب داده اند؛ کیفیت را بمعنی "تأمین نیازهای امروز و فردای مشتریان" تعریف نموده است. با اندکی دقت در این تعریف و با اندکی تفکر واضح است که برای تأمین نیازهای مشتریان در هر زمانی نیاز است متناسب با آن زمان و حتی فراتر حرکت کرد تا بتوان اولاً نیازهای مشتری را در حد بالایی تأمین و ثانیاً مشتری را برای استمرار خرید از سازمان تشویق کرد. برای دستیابی به این مهم نیاز است که در حوزه کیفیت جامع به فعالیتهای خلاقانه توجه وافر شود چرا که آنچه واضح است اینست که اگر همانی باشیم که بوده ایم حتی مشتریان خودمان را نخواهیم توانست راضی کرد و علاوه در جذب مشتریان جدید هم ناکام خواهیم بود. لذا سعی بر اینست تا در این پژوهش به بررسی خلاقیت و نوآوری و شیوه ها و متدهای اجرایی آن با رویکرد کاربردی در مدیریت کیفیت جامع بپردازیم. با مطالعه این مقاله پی خواهیم برد که پیاده سازی اصول مدیریت کیفیت جامع بدون استفاده از خلاقیت و نوآوری نه تنها بخوبی انجام نمی شود بلکه دوام در بازار رقابتی و کسب رضایت مشتری که از اصلی ترین مسائل کیفیت است غیرممکن و انجام نشدنی است.

کلمات کلیدی: خلاقیت، نوآوری، نوآوری نظام یافته، TRIZ، تکنیکهای خلاقیت، تفکر واگرا، تفکر همگرا،نیازهای جذاب، نیازهای اساسی، نیازهای عملکردی، مدل کانو

این مقاله یکی از اولین کارهای تحقیقاتی نگارنده است ولیکن مفاهیم نظری خوبی در مقاله ارائه شده است که جهت دانلود مقاله می توانید از طریق سایت مدیر به دریافت مقاله بپردازید.

تکنیک خلاقیت scamper

تکنیک خلاقیت scamper

این تکنیک به نام سئوالات ایده برانگیز ویا صورت تطبیقی (shecklist ) نیز معروف است.کلمه ی اسکمپر از حروف اول هفت کلمه تشکیل شده است .هر یک از آنها نشانه ی یک جهت و سمت و سوی فکری است که شامل یک سری سئوالات تیپ می باشد.

این تکنیک که کاربرد اصیلش بر پایه ایده یابی فردی طراحی شده است ،می تواند به نحو بسیار اثر بخشی برای گروه ها نیز مفید باشد.به عنوان مثال می توان از آن ،قبل از جلسات یورش فکری استفاده کرد.هدف اصلی این تکنیک تحریک قدرت تصور است تا آنرا در جهات و ابعاد مختلف و ضروری به حرکت در آورد .این تحریک بوسیله یک سری سئوالات تیپ و ایده برانگیز صورت می گیرد که شخص در رابطه با مسئله مورد نظرش از خود سئوال می کند و نهایتا با افزایش ایده ها ،کیفیت ایده ها تضمین و ارتقا می یابد.
نظر به اهمیت و فراگیری این تکنیک ،برای هر یک از جهات فکری ،تعدادی سئوال نمونه و تعدادی مثال واقعی ارایه و در پایان ،تمریناتی برای هر یک از آنها تهیه شده است .لازم به توضیح است که مقصود از تمرینات این بخش گرفتن نتیجه ای کاربردی ،دقیق و صحیح و قابل اجرا نیست بلکه انتظار می رود خواننده با کوشش ذهنی که در این تمرینات به عمل می آورد آمادگی بیشتری برای ایده یابی در مسایل و امور واقعی و اجرایی خود پیدا کند.

متن کامل را در ادامه مطلب بخوانید.

ادامه مطلب

گول قالبهای ذهنی خود را نخوریم!!!

یکی از اصلی ترین موانع در جهت رشد و ارتقاء انسان این است که در حصار خود و قالبهای ذهنی خود باشد و به اعمال و برداشتهای خود با دید و چارچوبی بسته نگاه نماید؛ اکثر متخصصین حوزه های خلاقیت و نوآوری با تأکید ویژه افراد را از گرفتار شدن در چارچوبهای ذهنی منع می کنند؛ در واقع این نوع نگاه خواهد بود که باعث خواهد شد انسان حتی به  اعمال و برداشت های خود نیز با دیدی انتقادی بنگرند و موانع و حصارهایی که ذهن و اندیشه او را گرفتار کرده و مانع رشد و ارتقای او هستند بشکند.

به جهت اثبات اهمیت این مقوله و برداشت های حاصل از گول و فریب ذهنی به مرکز این تصویر که از سایت نوآوری نظام یافته گرفته شده، برای  مدت 30 ثانیه نگاه کنید، و سپس به دست خودتان و یا به صفحه کی بورد و یا هرچیزی که اطرافتان هست نگاه کنید.

پس فریب ذهنی را دریابیم!!!...

خلاقیت عامل موفقیت کارآفرینی

خلاقیت؛ روی دیگر سکه موفقیت کسب و کار

خلاقیت مبنای کارآفرینی است

Creativity and business

اشاره

نخستین پرسشی که هر کارآفرین باید از خود بپرسد و پاسخی دقیق برای آن در ذهن داشته باشد این است که «هدف ما از راه انداختن کسب و کار چیست؟» هر گاه احساس کردید از روند کند پیشرفت امور خسته شده اید یا دقیقا نمی دانید در کدام جهت در حال حرکت هستید این پرسش را از خود بپرسید این اقدام نه تنها انگیزه فعالیت را به شما باز خواهد گرداند یا اگر به هر دلیل لازم باشد هدف خود را تغییر دهید متوجه این ضرورت شده و راه اشتباه را ادامه نخواهید داد.

ادامه مطلب

ارزیابی اثر دانش ضمنی بر نوآوری و خلاقیت

ارزیابی اثردانش ضمنی بر نوآوری و خلاقیت

بررسی وضعیت مدیریت دانش در شرکت توسعه صنعتی الکترونیک

فريبا سيدجعفررنگرز-دكتر عباس افرزه

 
((این مقاله برگرفته از سایت مدیریار می باشد))

 

فريبا سيدجعفررنگرز ،دكتر عباس افرزه
دانشگاه صنعتي اميركبير
بهمن1388

چكيده: دانش ضمني به عنوان محركي مهم در فرايند خلاقيت و نوآوري نقش مهمي‌ را به عنوان يك منبع سازماني و عامل موفقيت در سازمان ايفا مي‌كند. در اين مقاله اين نقش در مديريت نوآوري با توجه به نوع خلاقيت مورد نياز، نوع صنعت و ساختار خاصي كه آن سازمان داراست، روشن گرديده است. در فرايند نوآوري اجزاي دانش ضمني و تصريحي با يكديگر ادغام گرديده و به سختي قابل جدا شدن هستند. از سوي ديگر، در اين پژوهش نياز به تجزيه و تحليل مستقيم به منظور دستيابي به نتايج صحيح مديريت دانش ضمني در فرايند خلاقيت، بيان گرديده است. مديران و محققاني كه در زمينه تعامل منابع انساني و شبكه‌ها فعاليت مي‌كنند بايد براي دانش ضمني اهميت بيشتري قائل شوند زيرا دانش ضمني جريان فرايند برهمكنش و فعل و انفعال شخصي است. بنابراين، تحقيقات، انتقال فراست و شهود،‌ يا به عبارتي ديگر آنچه انسانها درون خود حس مي‌كنند، در جوي غير رسمي‌ و رودررو بهتر عمل مي‌كند. درنتيجه در اين فضا به راحتي مي‌توان از ايده‌هاي جديد، ‌محصولات يا فرايندها خلاقانه جهت حل مشكلات به صورت انعطاف پذير، بهره‌مند گرديد.

كليد واژه
مديريت دانش، دانش ضمني، دانش تصريحي، نوآوري، خلاقيت

مقدمه
سالهاي اخير «مديريت دانش» به يك موضوع مهم و حياتي مورد بحث در متون تجاري تبديل شده است. جوامع علمي‌ و تجاري هر دو بر اين باورند كه سازمانهاي با قدرت دانش مي‌‌توانند برتري‌هاي بلندمدت خود را در عرصه‌هاي رقابتي حفظ كنند.
منابع نقد و بررسي و چشم‌اندازهاي رقابتي سازمان‌ها نشان‌دهندهء تأثيرات اين ديدگاه در عرصه‌هاي استراتژيك سازمان‌هاي تجاري است. (نلسون و وينتر، 1982) اگرچه مديريت، آگاهي از پتانسيل‌هاي منابع دانش است، اما هنوز اتفاق نظري دربارهء ويژگيهاي اين دانش و روشهاي بهره‌گيري از آن وجود ندارد.

مديريت دانش
تبديل داده و اطلاعات به يكديگر به واسطه فناوري اطلاعات صورت مي‌‌گيرد ولي فناوري اطلاعات گزينه ناتواني براي تبديل «اطلاعات» به «دانش» است. عوامل اجتماعي، «دانش» و «اطلاعات» را بهتر به يكديگر تبديل مي‌‌كنند اما همين عوامل در تبديل «داده» به «اطلاعات» كند هستند. اين يكي از دلايلي است كه ما اعتقاد داريم مديريت دانش از طريق بهينه‌سازي دو عامل زير سيستم‌هاي اجتماعي و فناوري بهتر انجام مي‌‌شود. ريشه‌هاي اين ديدگاه را مي‌‌توان در چشم‌اندازهاي اجتماعي- فناوري سازمان يافت. (امري، 1959؛ تريست و بامفورس، 1951) «داده» و «اطلاعات» بر مبناي «سازمان» و «اطلاعات» و «دانش» بر مبناي «تفسير» از يكديگر متمايز شده‌اند.
بنابراين بحث اين است كه دانش تركيب سازمان يافته‌اي است از «داده» كه از طريق قوانين، فرآيندها و عملكردها و تجربه حاصل آمده است. به عبارت ديگر «دانش» معنا يا مفهومي‌ است كه از فكر پديد آمده (ماراكاس، 1999) و بدون آن، «اطلاعات» يا «داده» تلقي مي‌‌شود. تنها از طريق اين مفهوم است كه «اطلاعات» حيات يافته و به «دانش» تبديل مي‌‌شود (بات، 2001). بنابراين تمايز بين «اطلاعات» و «دانش» به ديدگاه كاربر بستگي دارد. دانش يك مضمون وابسته است از آن‌رو كه «مفاهيم» در ارتباط با يك الگوي مشخص تفسير مي‌‌شود. (ماراكاس، 1999، ص 264)

نوآوري دانش
رشته مديريت دانش به عنوان منبع و سرچشمه اصلي مزيت رقابتي در آينده شناخته شده است. اين بدان معنا نيست كه در دنياي به شدت رقابتي امروز نمي‌‌توان از مديريت دانش براي كسب مزيت رقابتي و پيشبرد اهداف و مقاصد نوآوري در سازمانها استفاده كرد، بلكه مي‌‌توان قاطعانه ادعا كرد كه امروزه مهارتهاي مديريت دانش مي‌‌تواند در پيگيري و تحقق نوآوري در سازمانها موثر واقع شود.
علاوه براين، مديريت نوآوري نيز که با مسائل و موضوعاتي نظير مديريت کارآمد فرايند نوآوري سر و کار دارد توجه و اقبال بسياري را به خود جلب کرده است (GOH, 2004,HARKEMA AND BROWAEYS, 2002, GIGET, 1997). از آنجا که نوآوري به عنوان يکي از عناصر مهم و کليدي کسب و کار محسوب مي‌ شود، امروزه مديريت دانش به عنوان يکي از وظايف و کارکردهاي اصلي سازمان محسوب مي‌ شود. علي رغم مطالبي که بيان شد تحقيقاتي که در زمينه دستيابي، مديريت و کاربرد داراييهاي دانش در نوآوري انجام گرفته است هنوز کافي نبوده است. امروزه، مديريت دانش و مديريت نوآوري دو حوزه مديريتي متمايزي هستند که به نظر مي‌رسد داراي تاثيرات و نتايج مجزايي هستند. با وجود اين، يکي از دغدغه‌هاي عمده و اصلي مديران ارشد سازمانها اين است که از طريق کاربرد موثر داراييهاي دانش به ايجاد، تحکيم و توسعه نوآوري بپردازند.

ترکيب مديريت دانش و نوآوري   
افزايش رقابت بين بنگاه‌ها در مقياس جهاني باعث شده است که تفکيک يا عدم تفکيک حوزه هاي مديريت دانش يا مديريت نوآوري موضوع چندان استراتژيک و مهمي‌ به شمار نيايد. در عوض، موضوع استراتژيک و مهم کاربرد مديريت دانش در فرايندهاي مديريت نوآوري است که موجب مي‌ شود سازمانها عملکرد خود را ارتقا ببخشند.
براي اينکه بتوانيم چشم انداز روشني به مديريت استراتژيک نوآوري دانش بگشاييم، لازم است که دو جريان فکري پشتيبان مديريت دانش و مديريت نوآوري را بيان کنيم. رويکرد استراتژيک به مديريت دانش و مديريت نوآوري ممکن است به ترکيب و يکپارچه سازي بيشتر اين دو حوزه منجر گردد. براي اينکه اين جنبه از مديريت نوآوري دانش درک شود يک چارچوب مديريت استراتژيک ارائه مي‌ گردد که به عنوان يک الگوي مفهومي‌ قادر است به سازمانها کمک کند که درک کنند چگونه مي‌‌توان نوآوري دانش را از طريق يک روش کلي، جامع و هماهنگ هدايت كرد.

عناصر تشکيل دهنده نوآوري دانش
اولين بار پيتر دراکر بود که از اصطلاح کارگر دانش ) knowledge worker  (استفاده كرد. در واقع تا همين اواخر بود که مديران و سياستگزاران سازماني دريافتند نوآوري موفق نوآوري دانش‌مدار است. «آمي‌دون» نوآورري دانش را بدينگونه تعريف مي‌‌کند: ايجاد، توسعه، تبديل و کاربرد افکار جديد در قالب کالاها و خدمات قابل فروش که موجب موفقيت سازمانها، اعتبار اقتصاد يک ملت و پيشرفت و ترقي يک جامعه مي‌ شود. نوآوري دانش دو عنصر کليدي دارد: اول شناسايي دانش به عنوان يک عامل کليدي و دوم اقدامات مربوط به مديريت دانش.

دانش صريح و دانش ضمني
صاحب نظران دانش را به دو دسته تقسيم مي‌‌کنند: دانش صريح و دانش ضمني. « نوناکا» و نويسندگاني ديگر از جمله «پولاني» دانش تصريحي را دانشي مي‌‌دانند که مي‌‌توان آن را به سادگي نوشت يا بيان کرد و در پايگاه داده‌ها ذخيره کرد. اين نوع از دانش را مي‌‌توان فرم داد و به صورت يک فرمول علمي‌ و يا کتابچه راهنما بين افراد سازمان منتشر کرد. دستورالعمل‌ها، مقررات، قوانين، رويه‌هاي انجام کار، آئين‌نامه‌ها، شرح جزئيات و... که به صورت رسمي‌ در بين افراد سازمان به آساني قابل انتقال هستند همه دانش تصريحي به حساب مي‌‌آيند.
به عبارت ديگر، دانش صريح يا آشکار دانشي است که به آساني قابل انتقال مي‌‌باشد و مي‌‌توان آن را به کمک يک سري از نشانه‌ها مثل حروف، اعداد و... در قالب نوشته، صدا، تصوير، عکس، نرم افزار، پايگاه داده و... مدون و کدگذاري کرد؛ به همين دليل به اشتراک گذاري دانش صريح به راحتي امکان پذير است. معمولاً دانش صريح در سازمان‌ها به شکل اسناد حاصل از فعاليت هاي تحقيقاتي، مستندات توليد يا تعميرات، قوانين، رويه‌هاي کاري، برنامه‌هاي روزمره و... در مي‌‌آيند که بر اساس آنها هر يک از کارکنان به انجام وظايف خود مشغولند.
در مقابل، دانش ضمني شخصي بوده و فرموله کردن آن بسيار مشکل است. اين نوع از دانش که از طريق تسهيم تجربيات با مشاهده و تقليد اکتساب مي‌‌شود، ريشه در اعمال، رويه‌ها، تعهدات، ارزش‌ها و احساسات افراد داشته؛ قابل کدگذاري نبوده؛ و به سادگي از طريق زبان بيان نمي‌‌شود.

دانش ضمني و نوآوري
عصر حاضر، عصر تحولات و تغييرات شگرف درفناوريهاست. عصري كه ساختار فكري آن آكنده از عمق بخشيدن به اطلاعات و توجه به مشاركت نيروي انســـاني خلاق و دانش‌گرا به جاي نيروي انساني عملكردي است. از اين رو، مديريت هوشيار بر آن است تا هرچه بيشتر و بهتر درجهت استفاده از ابزاري به نام دانش براي رويارويي و مقابله با عوامل عدم اطمينان، حفظ موقعيت و ايجاد خلاقيت و نوآوري جهت گسترش عرصه رقابتي خود برآيد، اين امر مستلزم اين است كه سازمان با ارج نهادن به مديريت دانش و متقابلا مديريت خلاقيت و نوآوري، آن را به عنوان يك نياز استراتژيك و ضروري جهت پيشگامي‌ در عرصه رقابت پذيري، در زمره برنامه‌هاي اولويت‌دار خود قرار دهد. مديريت نوآوري در واقع فرايندي است كه از طريق تركيب و يكپارچگي اجزاي مختلف دانش به پديدآوردن بديهيات مي‌ پردازد.
در اين عصر ضمن تلاشهاي بسياري كه در زمينه ساختاردهي و مهندسي مجدد فرايندها و همچنين كاهش هزينه ها به منظور كسب سودآوري، توسط شركتها انجام گرفته است، اينك نوبت اين است تا بسياري از آنها به تجديد سبد محصولات خود از طريق ايجاد نوآوري بپردازند. در اين راستا خلاقيت و توليد افكار و انديشه هاي نو توسط مديران و كاركنان سازماني از اهميت ويژه‌اي برخوردار شده و جايگاه والايي را درسازمان به خود اختصاص داده است. امروزه سازمانهايي موفق هستند و مي‌ توانند در دنياي پررقابت ادامه حيات بدهند كه دائماً افكار و انديشه‌هاي جديد را در سازمان كاربردي سازند نقش دانش ضمني به عنوان يك اهرم كليدي در ايجاد نوآوري مورد تاكيد قرار گرفته و با هدف موفقيت خلاقيت، ضمن استناد بر تحقيقات انجام شده در اين حيطه، ابعاد مرتبط دانش ضمني و مديريت نوآوري بررسي و تشريح مي‌ شود. بر اين اساس در آغاز با مروري بر ادبيات مديريت دانش ضمني و مديريت نوآوري، نقش دانش ضمني بر خلاقيت و نوآوري سازماني در سه بعد: تكامل دانش ضمني، حياتي سازي آن و انتقال دانش ضمني بررسي شده، سپس با بيان سه محور: انواع نوآوري، نوع صنعت و ساختار سازماني يک سازمان خلاق در مديريت نوآوري، مدلي يكپارچه از ارتباط و تاثير مديريت دانش ضمني بر مديريت نوآوري ارايه مي‌ گردد.

کار ميداني
يکي از رويکردهاي علمي‌ در ارزشيابي رويکرد مبتني بر هدف مي‌باشد که در اين راهنما سعي شده الگوريتمي‌ مناسبي براي اجراي ارزشيابي دروني مبتني بر هدف ارائه گردد. هدف اصلي از چنين ارزشيابي ارتقاء دانش بوده و اين مهم از طريق فرايندي انجام مي‌ گيرد که منجر به قضاوت يا توصيه ها و پيشنهاداتي در خصوص مديريت دانش مي‌ گردد. بطور معمول ماهيت چنين ارزشيابي‌هايي بيشتر کيفي است. پرسشـنامه (در پيوست ارائه شده است) مجموعه‌اي از سوال‌هاست که پاسخ دهنده با ملاحظه آنها پاسخ لازم را ارائه مي‌ دهد. در اين راستا ارزيابي بر روي شرکت توسعه صنعتي الکترونيک انجام گرفت، اين شركت در زمينه تجهيرات پزشکي فعاليت مي‌نمايد. و نمايندگي چندين شرکت امريکايي را در ايران برعهده دارد. شايان ذکر است که تعداد پرسنل اين شرکت 68 نفر مي‌باشد.

نتايج کار ميداني
اين موضوع كاملا روشن است كه هر سازماني با توجه به نوع صنعت، نوع خلاقيت و ساختار سازماني ويژه‌اي كه داراست به منظور به كارگيري دارايي‌هاي دانش ضمني موجود در راستاي موفقيت خلاقيت، مكانيسم‌ها و ساختارهاي مختلفي را به كار مي‌‌گيرد. مشكلاتي كه در حوزه فرايند خلاقيت رخ مي‌ دهند، اغلب آن قدر پيچيده هستند كه تنها بر پايه يك تجزيه و تحليل ساده قابل حل نيستند. «بلوم» در مطالعات موردي خود نشان داده است كه در مراحل انتهايي فرايند نوآوري، دانش ضمني، به سرعت گرفتن اين فرايندكمك كرده، در نتيجه به موفقيت در نوآوري منجر مي‌ گردد. در شكل2 ارتباط بين مديريت دانش ضمني و مديريت نوآوري ديده مي‌شود.
«ريتر» موفقيت نوآوري را با دو بعد موفقيت در نوآوري محصول و موفقيت در نوآوري فرايند تعريف مي‌كند. او معتقد است : «خلاقيت موفقيت آميز به افزايش سود و درآمد منجر مي‌ شود». وي در چهار سازماني كه مورد آزمون قرار داد، از طريق به كارگيري دانش ضمني صحيح، مراحل انتقال و اجراي ايده ها را در فرايند نوآوري كوتاه كرد. در ادامه بايد به اين نكته اشاره كرد كه در نظر گرفتن محدوديت ذاتي گزينه‌هاي مختلف، قبل از اينكه مراحل واقعي آزمون آغاز شوند، به سرعت گرفتن اين فرايند منجر مي‌ گردد. موفقيت فرايند نوآوري زماني به وقوع مي‌ پيوندد كه در هر مرحله آن بر يك بحران، خواه از طريق سرعت گرفتن فرايند يا ممانعت از توقف فرايند، غلبه شود.اين موضوع نشان مي‌ دهد كه با مديريت صحيح دانش ضمني مشكلات به وجود آمده به روشي انعطاف‌پذير حل خواهند شد و در تمامي‌ مراحل فرايند خلاقيت (از كشف ايده گرفته تا ورود به بازار و استفاده)، دانش ضمني اهميت زيادي در جهت موفقيت خلاقيت خواهد داشت.تصميم‌‌گيري در فرايند خلاقيت شديدا به فن دانش ضمني بستگي دارد. در نتيجه دانش ضمني نقش مهمي‌ را در تمام مراحل فرايند نوآوري ايفا مي‌ كند. اين موضوع كاملا روشن است كه در تمام مراحل فرايند نوآوري (كشف و ايجاد ايده) ميزان نامشهودي و ملموس نبودن افزايش مي‌يابد،‌ بنابراين دانش ضمني، نقش مهمي‌ را در هر مرحله از فرايند خلاقيت ايفا مي‌ كند.
بنابر تحقيقات انجام شده، اين گونه استنتاج مي‌ شود كه مديريت دانش ضمني لازم است به منظور توانايي در بيشينه سازي موفقيت خلاقيت و نوآوري، همراستا با مديريت نوآوري يك سازمان پذيرفته شده و بر سه بعد مختلف دانش ضمني(تكامل،‌ حياتي سازي و انتقال دانش ضمني) تاکيد شود. هر چه دانش ضمني مرتبط‌تري در مراحل مختلف فرايند خلاقيت وارد شود، مديريت نوآوري به صورت كارا و موثرتر عمل خواهد كرد كه اين امر منجر به افزايش موفقيت خلاقيت مي‌ گردد.

ارائه راهکار
الگوي مارپيچ   
مارپيچ دانش- پل ارتباطي دانش آفريني و خروجي‌هاي سيستم مديريت دانش- در حقيقت تبديل دانش ضمني به دانش صريح و نيز استفاده از دانش صريح براي گسترش دانش ضمني در ميان افراد است. دانش جديد همواره با فرد آغاز مي‌ شود. يک محقق برجسته ديدگاهي دارد که او را به ثبت اختراعي جديد رهنمون مي‌ سازد. بينش يک مدير مياني در مورد روند بازار، کاتاليزوري براي معرفي يک محصول جديد و مهم است. يک کارگر ساده پس از سالها تجربه به نوآوري در يک فرآيند جديد مي‌ رسد.در تمام اين مثالها دانش فردي کارکنان به دانش سازماني تبديل مي‌‌شود که براي شرکت به عنوان يک کل ارزشمند است. قرار دادن دانش فردي در اختيار ديگران، فعاليت اصلي سازمانهاي دانش آفرين است. اين کار به‌طور مداوم و در تمام سطوح سازمان انجام مي‌ شود.
الگوي مارپيچ دانش چنين است:
1-ضمني به ضمني: بعضي اوقات فردي دانش ضمني خود را به‌طور مستقيم با فرد ديگري در ميان مي‌‌گذارد. براي مثال وقتي تاناکا به عنوان شاگرد سرنانواي هتل شروع به کار کرد توانست مهارتهاي ضمني او را از طريق مشاهده، تقليد و تمرين ياد بگيرد. آنچه او ياد گرفته بود تبديل به قسمتي از دانش ضمني او شد.
2-صريح به صريح: فرد مي‌تواند قسمتهاي مجزايي از دانش صريح را با يکديگر ترکيب کند و يک کل جديد تشکيل بدهد. براي مثال حسابرس يک شرکت را در نظر بگيريد. او اطلاعات مختلف سازمان جمع آوري و با کنار هم قرار دادن آنها يک گزارش مالي تهيه مي‌ کند. اين گزارش، دانش جديدي است که از ترکيب اطلاعات کسب شده از منابع مختلف به‌دست آمده است. اما اين ترکيب نيز، به‌معناي واقعي، دانش موجود شرکت را گسترش نمي‌ دهد.
3-ضمني به صريح: وقتي تاناکا توانست دانش ضمني خود در مورد پخت نان را توضيح بدهد، آن را به دانش صريح تبديل کرد و بنابراين توانست آن‌را با همکارانش در تيم تحقيقات در ميان بگذارد. مثال ديگر را مي‌ توان در مورد حسابدار شرکت عنوان کرد. او به جاي تدوين يک برنامه مالي معمولي براي شرکت خود، براساس دانش ضمني حاصل از تجارب ساليان دراز، يک رويکرد ابداعي جديد براي کنترل بودجه شرکت ابداع کرد.
4-صريح به ضمني: ضمن اينکه دانش صريح جديد در سازمان به‌کار مي‌ رود، کارکنان شرکت آن را به تدريج نهادينه و از آن براي گسترده‌ترکردن، بسط دادن و اصلاح چارچوبهاي دانش ضمني خود استفاده مي‌‌کنند.

گروه‌هاي تخصصي (Community of Practices)
گروه‌هاي تخصصي گروه‌هايي متشکل از افراد مي‌ باشند که هر يک در يک حوزه کاري متخصص بوده و به منظور حل برخي مشکلات، يادگيري و توسعه ايده هاي جديد دور هم گرد آمده اند.
تشکيل و به کارگيري گروههاي تخصصي (CoP) در قسمتهاي کليدي سازمان يکي از راه‌هاي عملياتي جهت مديريت دانايي ها به عنوان يک سرمايه مي‌باشد همانگونه که سازمان ها به صورت سيستماتيک و با حساسيت سرمايه هاي مشهود خود را مديريت مي‌ نمايند.
در عصر دانش محور پيچيده شدن دانش ها و پيشرفت علم و تکنولوژي ايجاد نوعي تضاد نموده است، همزمان با نياز به متخصصان قوي تر و فعاليت به صورت تخصصي تر روي دانش ها-که مستلزم زمان بيشتر مي‌باشد- بازه عمر دانش ها کوتاه تر شده است! در نتيجه بدون وجود گروههايي که به صورت تخصصي روي حوزه هاي حساس دانش تمرکز کرده باشند، همراه شدن با اين سرعت بالاي تغييرات غير ممکن مي‌باشد.
بي توجهي به حفظ دارايي هاي دانشي حساس سازمان مي‌ تواند منجر به يک تاثير منفي شديد گردد علي الخصوص زماني که يک کارمند کليدي و يا مرتبط با يک پروژه و يا فرايند کاري خاص باشد. در اين صورت زمان زيادي جهت جايگزيني اطلاعات و دانش هاي از دست رفته سازمان نياز مي‌باشد. در بسياري از موارد سازمان دست به توليد دانايي هايي مي‌ زند که در اختيار اعضاي قبلي سازمان وجود داشته است و مي‌ تواند باعث ايجاد زيان هاي غير قابل جبران گردد.
گروههاي تخصصي (CoP) همچنين فرصتهايي جهت ايجاد نوآوري در سازمان مي‌ باشند. نوآوري فرايندي است که به ندرت به صورت انفرادي ايجاد مي‌ گردد و معمولاً نتيجه تلاش هاي گروهي و تسهيم دانش مي‌باشد. بنابراين اهميت تشکيل گروههاي تخصصي با هدف ايجاد هم افزايي جهت پيشرفت هاي کاري به صورت مضاعف براي سازمان نمود پيدا مي‌ کند.

نتيجه‌گيري
دنيايي كه ما در آن زندگي مي‌‌كنيم مملو از داده‌ها و اطلاعاتي است كه در فضاي ماده پراكنده هستند. براي از دست ندادن و استفاده بهينه از آنها ناگزير به اداره كردن آنها هستيم. اين عمل به‌وسيله مديريت دانش انجام مي‌ شود. اما براي مقابله با تغييرات و تاختن به سوي هدف در اجتماع پيشرفته امروزي، بايد علاوه بر مديريت دانش فعلي دست به خلاقيت و نوآوري زد و راههاي جديد را آزمود. ايجاد دانش جديد، پاره‌اي از روشهاي آن ونيز رابطه ورودي وخروجي سيستم مديريت دانش، يعني سازمانهاي يادگيرنده-ياددهنده و مربي از مباحثي بودند كه در اين مقاله مطرح شدند.بجاست كه مديران با دقت و تامل بيشتري اين مباحث را دنبال كنند تا بتوانند در دنياي متلاطم و پر رقابت كنوني خود و شركتشان را به سر منزل مقصود برسانند.

منابع و مراجع
1. جعفري، مصطفي. كلانتر، سيدكيانوش.«مديريت دانش در سازمان»؛ تدبير، سال چهاردهم، شماره 142، اسفند 1382.
2. ميرزابيگي، جهانشاه، انتقال دانش و حفظ مهارت : نياز پيوسته فرايند جهاني شدن،مجله مدير ساز، مرداد 1384.
3. الواني.سيد مهدي،"سازمان‌هاي ياددهنده نسل جديد سازمان‌هاي يادگيرنده".مديريت وتوسعه.شماره 18.صفحات8-17. 1382.
4. تامس.اچ.دانپورت و لارنس پروساک، " مديريت دانش"، دکتر حسين رحمان‌سرشت، انتشارات شرکت طراحي مهندسي قطعات ايران خودرو، 1379.

5.Bajaria,H.J., "Knowledge Creation and Management:Inseperable Twins", Total Quality Management, 2000, Vol. 11, Issue 4-6.
6. Delic, Kemal A. Lahaix, Dominique, "Knowledge Harvesting, Articulation,and Delivery" , Hewlett_Packard Journal,1998, Vol. 49, Issue 2.
7. Hatten, Kennet. Rosenthal, Stephen, "Creating Knowledge through Experiments" , Knowledge Management Rewiew, 2000, Vol 3, Issue 4.
8.. Kershberg, Lany, "Knowledge Management in Heterigeneous Date Warehouse Environment", 2001.
9.. Loshin, Pete , "Knowledge Management" , Computer World, 2001 , Vol 35, Issue 43.
10.. Marwick,A.D.,"Knowledge Management Technology" , IBM System Journal, 2001, Vol. 40, Issue 4.
11.. Morey, Daryl;Mayburg,Mark; Thuraisingham,Bhavani, "Knowledge Management", Massachusetts Institute of Technology,2000.
12.Nonaka , I., "How Organizations Learn", International Thamson Business Press, 1996,P.P.18_31.

 
پيوست
پرسش    اهميت(0-9)    برخورداري(0-9)
1- رهبري/ آيا سازمان شما داراي چشم انداز و استراتژي مشخص در حوزه دانايي مي‌باشد، مديران ارشد سازمان به آن پايبند هستند و نقش دانش در پيشبرد شرکت به درستي مشخص و مکتوب گرديده است؟    8    7
 2- ارزيابي دانشي/ آيا سازمان شما سرمايه هاي دانشي خود را با روشي سيستماتيک اندازه گيري و مديريت مي‌ نمايد و گزارشات مناسبي را در اين زمينه تدوين مي‌ کند؟    7    5
3- فرايندها /آيا در سازمان شما فرايندهاي مدوني جهت جمع آوري، ارزيابي و سازماندهي به دانش هاي حساس سازماني و برون سازماني طراحي گرديده است؟    7    6
4- دانش ضمني/ آيا شما بهترين متخصصان در حوزه هاي مختلف کاري سازمانتان را مي‌ شناسيد و آيا مکانيسم هاي مشخصي جهت تبديل دانش ضمني آنها به دانش آشکار موجود مي‌باشد؟    8    5
- فرهنگ، ساختار /آيا تسهيم دانش در واحدهاي سازمان فعالانه مورد تشويق و پاداش دهي قرار مي‌ گيرد؟ آيا فضاي سازمان موجب تشويق افراد به تسهيم دانش مي‌ گردد؟    6    3

6- بهره برداري دانشي/ آيا در سازمان شما دانش و مديريت دانش منجر به تولید محصولات وخدمات جديد و يا ارائه خدمات بهتر به مشتريان و افراد خارج سازماني مرتبط با سازمان مي‌ گردد؟    8    6

7- افراد،مهارت ها /آيا نقش ها و افراد مشخصي مختص به مديريت دانش تعريف و مشخص گرديده اند و آيا تمامي‌ مديران ارشد و متخصصان سازمان آموزش هاي لازم در حوزه مديريت دانش را دريافت نموده اند؟    7    5
 8- زير ساختهاي تکنولوژيکي /آيا امکانات لازم جهت تبادل و تسهيم دانش هاي حياتي از طريق سيستمي‌ با قابليت هاي بالا در سازمان فراهم آمده است؟    6    2
9-نوآوري و خلاقيت/مديريت دانش تا چه حد نوآوري و خلاقيت سازمان موثر است؟    8    7
10- ساز و كارهاي دانش آفريني/آيا دانش آفريني در سازمان شما وجود دارد؟براي اين امر از چه ساز و کارهايي استفاده مي‌ گردد؟    7    5